Overgewicht of gezond gewicht?
Door Redactie 111

Een streefgewicht bereiken valt vaak niet mee. Het daarna vasthouden is zo mogelijk nog lastiger. Voor veel mensen betekent het dat zij voortdurend op een negatieve manier bezig zijn met hun gewicht of overgewicht. Dat geeft ongezonde stress. Maar een streefgewicht is iets heel anders is dan een gezond gewicht. Dat is namelijk van veel factoren afhankelijk.

Het jojo-effect

Je kleding striemt, je buik steekt uit. Het is genoeg! Oké, het is de zoveelste keer, maar nu ga je het écht aanpakken. Met een nieuw dieet, want het vorige dieet hield je niet vol, je beweegt meer en je vermijdt feestjes. Warempel, de eerste kilo’s verdwijnen. Maar je goede humeur ook. Voor je het weet, ben je weer terug bij af.

Waarom zou je niet één keer gewoon mee-eten met de anderen? Je hebt het tenslotte wel verdiend. En daar ga je dan…weer niet gelukt en je gaat -ook voor de zoveelste keer- aan jezelf twijfelen. En dat is al evenmin een boost voor je humeur. Je valt jezelf af.

 

Vicieuze cirkel

Het jojo-effect is een vicieuze cirkel die het steeds lastiger maakt om af te vallen. Hoe vaker en hoe strenger je dieet, hoe lastiger het wordt om gewicht te verliezen en het eraf te houden. Bovendien zijn al die schommelingen ongezond want de kans op hartziekten, diabetes, vetopslag in de buik (terwijl je misschien wel juist dat buikvet kwijt wilt) wordt groter. Bovendien zorgt elke kilo die er weer aankomt voor een deuk in je zelfvertrouwen.

Dankzij Google vind je tientallen artikelen, websites en boeken over het jojo –effect met goede adviezen over hoe je het kunt voorkomen, zoals:

  • Stop met crash-diëten
  • Niet minder eten, maar beter eten
  • Meer bewegen
  • Je gewoontes onder de loep nemen: doe het anders

Hele algemene goede adviezen. Maar wat vaak mist, is de persoonlijke benadering. Geen mens is hetzelfde.

 

Wat is overgewicht?

Deels is overgewicht een kwestie van perceptie. Misschien vergelijk je jezelf met je vroegere lijf, met fotomodellen, of met een broer of zus die nooit hoeft te diëten. Zijn zij mooier, gedisciplineerder, gelukkiger of gezonder? Met andere woorden: wie zie jij als je naar jezelf kijkt?

Een streefgewicht is niet per se een gezond gewicht, het is immers vaak gebaseerd op vergelijking. Het kan dus goed zijn dat je doel niet realistisch is, wat de kans op behalen en behouden aanzienlijk verkleint.

Ieder pondje gaat door het mondje, wordt veel gezegd. Maar er speelt zoveel meer mee. Daarom is het verstandig om naar de achtergronden te kijken van jouw gewichtshuishouding. En naar wat dan voor jóu een gezond gewicht is.

 

Het gaat om gezond gewicht

Even voor de goede orde: overgewicht is niet gezond, dat weten we allemaal. Het kan tot ziektes leiden. Maar er is geen standaard, hooguit een bandbreedte. Het is belangrijk om te weten waar jij staat, wat jouw lijf zo gezond mogelijk maakt. Stop dus met vergelijken van appels en peren. Want wat is er belangrijker: je gezondheid (fysiek en mentaal) of je gewicht? Met andere woorden: val jezelf niet af.

Hoe weet je nu of je te zwaar bent?

Overgewicht is niet per se je BMI of je buikomvang. OK, we weten dat buikvet meer is dan een laagje voor energieopslag, het is een actief orgaan dat honderden hormonen en andere stofjes aanmaakt. Maar wat voor jou een gezond gewicht is, hangt af van vele factoren en vragen die je moet stellen om erachter te komen wat voor jou eventuele negatieve invloeden kunnen zijn.

Wat, hoeveel, wanneer en waarom je eet, én of je voldoende beweegt; het is allemaal van belang natuurlijk. Maar wel als ónderdeel van het geheel. Geen mens bestaat immers uit losse delen. Alles kan van invloed zijn. Wat precies die invloeden zijn, verschilt van mens tot mens. Dat geldt ook voor wat wel of niet werkt voor jou om je resultaten vast te houden. Het is allemaal maatwerk. Het is dus in feite veel te kort door de bocht om je alleen maar op voeding en beweging te concentreren.

 

Slaap je goed?

Het wordt steeds duidelijker hoe belangrijk slaap is voor ons. Niet alleen om beter te presteren maar ook voor onze gezondheid. Zo verhoogt een tekort aan slaap het risico op insulineresistentie, hoge bloeddruk en hart- en vaatziekten.

Er lijkt ook steeds meer bewijs te komen dat te weinig slaap invloed heeft op onze verzadigingshormonen en zo een verhoogde energie-inname kunnen verklaren. De hormonen die de voedselinname reguleren zijn leptine en ghreline. Leptine zorgt voor een verzadigd gevoel en ghreline zorgt voor een hongergevoel. Slaaptekort lijkt samen te hangen met lagere leptineniveaus, terwijl de hoeveelheid ghreline juist toeneemt.

 

Ervaar je (langdurige) stress?

Slaaptekort wordt vaak veroorzaakt door stress. Stress is een normale lichaamsfunctie. Bij ‘gevaar’ gaan we op scherp staan. De hartslag verhoogt en we kunnen ineens meer dan we zelf dachten. Maar in feite is het een reactie op een stresssituatie die kort moet duren. Als je dus langdurig last hebt van stress, maakt je lichaam meer adrenaline en cortisol, ook wel het stresshormoon genoemd, aan. Je slaapsysteem kan hierdoor flink in de war raken. Bovendien kan cortisol een seintje geven aan het brein om calorierijk te eten, dan ben je eerder geneigd ongezond te snacken. Ondertussen gebeurt er in het lichaamsvet iets bijzonders bij chronisch verhoogd cortisol: het verplaatst zich van plekken als de armen naar de buik. Terwijl juist buikvet het meest ongezonde vet in ons lichaam is, een risicofactor voor onder andere hart- en vaatziekten.

 

Al die hormonen

Er kunnen ook medische oorzaken, zoals schildklierproblemen, en medicatie zijn die van invloed zijn op je gewicht en hormoonhuishouding. En vergeet niet dat de leeftijd ook een rol speelt. Vrouwen in de overgang zien bijvoorbeeld vaak een buikje verschijnen als de balans in geslachtshormonen verandert: oestrogeen neemt sterker af dan testosteron. De kilo’s vliegen er bij vrouw en man op latere leeftijd sowieso sneller aan doordat we met de jaren steeds minder groeihormonen aanmaken. Er gebeurt dus van alles in onze hormoonhuishouding waarover we weinig controle hebben.

 

Sociale steun

Uit veel onderzoek blijkt steeds weer hoe belangrijk de omgeving is. Als we als mens steun en aandacht ervaren van anderen, kunnen we bergen verzetten. Aanmoediging, wat solidariteit, eerlijke feedback, het delen van frustraties én successen: het zorgt er allemaal voor dat we ons beter voelen, dat we meer aankunnen. Ook maakt het dat je op jezelf kunt reflecteren als je bijvoorbeeld een beetje doorslaat of als je tegenslagen moet verwerken.

Daarnaast is het belangrijk om te weten waar in de omgeving jouw triggers liggen, hoe je daarmee om kunt gaan en welke steun van anderen je nodig hebt.

Ga op zoek naar wat voor jou een gezond gewicht is. Niet toen je 25 was, maar nú. Je kunt maar beter gezond en gelukkig kunt zijn met wat extra kilo’s, dan ongelukkig door het voortdurend streven naar een gewicht dat je niet (meer) bereikt. Met het risico op het ongezonde jojo-effect.

Gerelateerd

De waarheid over de invloed van anderen op jouw gewicht

De waarheid over de invloed van anderen op jouw gewicht

Niemand kan alles alleen, zeker niet als het gaat om het bereiken van een gezond gewicht. Jij kiest een andere weg, maar je uitzicht verandert niet. Anderen gaan door met hun eetgewoontes en de eettentjes om de hoek serveren nog steeds frites met mayonaise. Toch is het cruciaal om je omgeving te betrekken. Hoe doe je dat?

Lees meer